Iciputulwa ca fya kulya fya nama ni fya kulya ifipekanishiwa ku fya kulya fya mu mpanga ifyalundwako no kutwala nelyo ukufuuta mu cipimo cimo ku kufikilisha ukukabila kwa nama ku fya kulya fya mu mpanga ifyalundwako pamo nga ama amino acid, amavitamini, ifintu ifya mu mushili ne fya kupekanya ifya enzyme. Na kabili ciitwalo fya kulya fya ng’ombe ifya kusanshako.
Ukusalanganya ifya kulya fya nama
Ukulingana ne miti ne fya kulya, ifya kulya fya nama pali nomba fyalikwata imisango iinono iya misango ya miti, kabili icacindama sana ni mafuta, amapilisi, umuunga ne menshi. Ifyakulya ifyakukonkanyapo ku nama sha mu ng'anda fyalitantikwa ngefi ukulingana ne misango ya fipe:
1. Icipe
Ici ciputulwa ca fya kulya fya nama ifyashinguluka nelyo ifya pa lwakwe ifya pa ng’anda, pamo nga umuti wa calcium ne fya kulya fya mu mpanga, ifipangwa ukupitila mu kupanga umuunga no kupanga ifya kulya fya mu mpanga.
Tablet ni musango wa miti iyaishibikwa mu fya kulya fya nama. Ici cipangwa ukufuma ku fya kulya ifyasankanishiwa ne fya kwafwilisha ifibomba bwino ku mbwa na ku mpanga. Ubusuma ubukulu bwa musango wa miti iyalinga, imibele ya ku mubili ne ya kemikali iyashintilila, inshita itali iya kusungilamo no mutengo uwacepa. Na lyo line, ukununkila kwa fya kulya fya mu ng’anda ifya pa mapilisi takwawama, kabili umukaka umo uwa pauda nelyo ifintu fimbi ifya kunonsha ilingi line filalundwako ku mapilisi pa kuti ifipe fibe ifya kusekesha. Calinga ukuti abashita ifya kulya balepeela ifipe fyabo ifya kulya mu mapilisi yonse, te kuti bafiputule, pa kuti beonaula umulopa wa fipe.
2. Amaka
Ifyakulya fya nama, pamo nga umuunga wa calcium na phosphorus, umuunga wa mavitamini, umuunga wa probiotics no mukaka wa mukaka, fipangwa ukupitila mu kufimba no kusakanisha mu muunga uwauma nelyo mu musango wa fipimfya ifyapalana. Ukupitila mu nshila ya kufimba, ukusefa, ukusankanya, ukubika umuti, ukuceceta ubusuma no kufipaka, ifya kulya fya mupu filapangwa. Umulimo wa kupanga umuunga waliyanguka kabili waliyanguka ukubomfya. Ilingi line, umuunga ulasankanishiwa bwino bwino ne ngano nelyo ukusamba na menshi. Mu kulanda fye, umuunga uli ne fya kufwaya ifingi ifya kusekesha, ukununkila ukwayanguka, kabili ifipe fya mu ng’anda filatemwa sana.
3. Pukumfwa
Semi-ifya kulya ifya kulya ifya nyama ifyakosa, pamo nga ifya kulya ifya kulya, ifya kulya ifya kulenga inkanda ukuwama, na fimbi, fipangwa ukupitila mu nshila ya kupanga ifya kulya ifyapalana. Ici cipe ilingi line cipekanishiwa ukupitila mu nshila ya kupangamo ifya kulya ifyapalana. Paste ifya kulya fya nyama fya ng’ombe fyalishintilila kabili fyayanguka ukubomfya. Ukupekanya kwa paste kwalinga ku mbwa na ku mpanga, lelo umutengo walikulilako panono ukucila ukupekanya kwa flake kabili imibele ya kusungilamo yalikosa nga nshi. Pa mulandu wa kuti mpanga ilatemwa ukunwa ifya kulya, amafuta ya mpanga yalilinga nga nshi ku mibele ya mpanga iya kulya, ukubomfya kwayanguka ukwa bashita cila bushiku, e co mu fipe fya kusakamana ubumi bwa mpanga ukubomfiwa ukucilapo.
4. Amabuula
Ifya kulya fya nama, pamo nga ifiputulwa fya lecithin ne fiputulwa fya mu menshi, fipangwa ukupitila mu kufimba, ukusankanya nelyo ukufifumya.
5. Ukupekanya ifya menshi
Ifyakulya fya menshi ifya kulya ifya nyama, pamo nga amenshi ya calcium na vitamini E, fipangwa ukupitila mu kufimba ifya kulya ifya menshi.
Imibele ya fyakulya fya nama
Apo bakwate fipe balebika sana amano ku bumi bwa fipe, bakwate fipe balabika sana amano ku fya kulya fya fipe. Ukutwalilila ukukulilako kwa cipimo ca fya kulya fya ku nama ifya kulya fya mu ng’anda kwafuma sana ku kulunduluka kwa ndalama sha kubomfya isha bakwata ifyuni fya mu ng’anda, ukulundako ukwishiba pa lwa kusakamana ubumi, no kulunduluka kwa kukomaila pa bumi bwa nama. Mu nshita ya ku ntanshi, icakaniko ca fya kulya fya nama mu cifulo ca fya kulya fya nama cikatwalilila ukukulilako, kabili cikatwalilila ukupoka icakaniko ca fya kulya fya nama ifya kulya.
Ilyo abashita baleishiba bwino ifya kulya no kwishiba ifya kulya, balesalapo ifya kulya ifya nama. Ukushintilila pali uku kufwaya kwa mu cifulo ca kushitishamo, abapanga ifya kulya fya ku nama balatwalilila ukuleta ifya kusalapo ifya bumi busuma ne fya kusankanyamo ifyakwata amafunde ya kubomfya ayalinga.
1. Ifya kulya kuti fyapyana mu cifulo ca fya kulya ifishapangwa .
Ifipe ifingi mu cifulo ca fya kulya fya nama fyashintilila pa fya kusankanyamo ne fya kusanshamo ifibomba umulimo wa kupanga lelo ifishakwata ifya kulya ifisuma, pamo nga glycolglycerin. Glycerin ilabomba nga icakusansamusha, icakusunga kabili icakubikako ifyakulya fya nama. Nangu ca kuti glycerin alikwata icitupa ca GRAS ica kucingililwa, te kuti cipeele ifya kulya fimbi ifya bumi nelyo ifya kulya. Eico ifya kulya fya nama filefwaya ukubweseshamo ifya kulya fimo ifya kucingililamo, ifya kufimbapo ne fya kufimbapo ifya kulya ifyakwata ifya kulya ifisuma ifya musango umo wine.
2. Ukubika amano kupya ku bumi bwa kucingililwa
Iciputulwa ca fipe fya bumi ifya bucingo bwa mubili cilekula bwangu bwangu, kabili abashita balebika amano ku bucingo bwa mubili ubwa fipe fya mu ng’anda. E ico, ifya kupangapanga ifya bumi ifya kucingililwa ku malwele fyasanguka ica kucincimusha cipya ica fya kupangapanga ifya nama. Nangu ca kuti amafupa no kusendama fyashala ifisakamika ifikulu kuli bene ba mbwa, ukwafwilisha kwa bucingo bwa mubili ne milandu ya kugaya ifya kulya filebikwako amano bwangu bwangu.
Ukulundapo, ukucetekela no kulanga ubutuntulu e nfungulo sha kusala ifya kulya fya nama kuli bene ba nama, abacili balelondolola ifya kulya fya nama ifya pa muulu- ne fya kulya fya nama ifyakwata ifya kulya ifya cifyalilwa, ifyaishibikwa kabili ifyashininkishiwa. Ababomfya ifipe balafwaisha sana ifya kulya fya nama ifyakwata ukufwailisha pa kuti fishininkishiwe, icintu cimo icalenga ukuti amakampani ya fya kulya fya nama yacitile amakwebo no kusambilila pa nama.
3. Umusika wa fya kulya fimbi ifya ma protein ulekula bwangu bwangu .
Amaproteini yasuminishiwa ukuba umutengo wa kukula uwacindama ku bumi bwa nama mu myaka ileisa. Nga fintu caba ku cifulo ca fya kulya fya bantunse, ifya kusankanyamo ifya ma protein fimbi filekwata ukutemwa. Ilyo abakushita balepilibukila ku fyakulya fyabo ifyakubomfya pa kulya ifyakulya ifingi ifya miti, na kabili balefwaya amaproteini nayambi aya nama shabo. Abakwata ifyuni balafwaya ukupeela abo balebomba nabo ifya kulya ifya busaka kabili ifya kulya, ifilenga ukuti balefwaisha sana ifya kulya fimbi pamo nga ifya kulya fya ngano, umufuba na "ifya kulya fya kale" ifyalundwa ku nama-ifya kulya fya mbwa ne mpanga.
Mu 2020, Mintel asosele ukuti abaice abakwata ifyuni balafwaisha nga nshi ukusalapo kwa fimenwa ifya fipe fyabo. Mu kulungatika, 40 pesenti abashita ifya kulya fya mbwa aba myaka 16 ukufika kuli 24 basalile ifya kulya fya mbwa ifyafuma ku fimenwa-, ukulingana fye na 21 pesenti abashita aba myaka 55 no kucilapo. Ilyo uku kufwaisha kulekula, abapanga na bo balefwailisha intuntuko shimbi isha ma protein ku bantu na ku nama, ukubikapo na ma protein ukufuma ku fisoso na ku fimenwa, ama protein ya tushishi, na ma protein ayapangwa na ya maselo.
4. Ifipe fya mu ng’anda ifya kale filaba e fyo abantu babika sana amano .
Abashita ifya kulya ifya nyama ilingi line balafwaya ukwafwilisha inama ishikulu. Nga fintu tulandilepo kale, ubumi bwa filonganino bwacili bumo ubwa misango yaishibikwa sana mu cifulo ca kushitishamo ifya kulya fya mu ng’anda pantu ifipe fya mu ng’anda filabomba nga nshi cila bushiku ica kuti ukuonaula kwa filonganino kulingile ukucitika.
Ukulunda pa bumi bwa filonganino, imisipa ya mifupa e cishinka cikalamba ica bumi bwa nama, kabili ifya kupangapanga ifingafwa inama ukusunga ubumi bwa mishipa fyaliba ifya kufwaisha, maka maka ilyo inama shakula. Nomba ukucila na kale, ifishibilo fya fipe na bashita abasakamikwa balebika amano ku kucingililwa no kusunga ifya kupangapanga ifyo bapeela ku fibusa fyabo ifya nama.
5. Abakwata ifipe ifingi ifya kusalapo
Abakwata ifipe ifyakumona baletungulula ukupanga ifipe ifyalinga, ifya bumi busuma, ifyafwailisha bwino. Ifyakulya-ifyakubikamo ifyabipa filepwa bwangu ukufuma mu kufwaya nga fintu abakushita balefwaya ukumoneka bwino bwino ne mibele isuma. Ifyapangwa ifyakupanga, ifishili ifya GMO ne fya busaka ifyalembelwepo filekonkanyapo ukukula. Pa mulandu wa kuti kwaliba ifya kupangapanga ifya cifyalilwa ne fya kupangapanga ifya kupangapanga, ukununkila/ukununkila kwaba ukwacindama nga nshi.
Abene ba nama balasunga ifyuni fyabo nga ba mu lupwa kabili balashita ifya kulya fya nama mu nshila sha kupashanya ifyo abantu balanda. Uku kubomfya kwabikako ukuwamya kwa filonganino ne fya kucincimusha, amatunko no kugaya ifya kulya, ukusakamikwa no mutima, ukucingililwa ku malwele no kufimba mu kanwa. Ifya kumwenako fye ifinono. Iciputulwa ca fyakulya fya nama ilingi line cifwaya ukuwamya mu milandu ya kushipikisha ifya kubikamo, ukusunguluka no musango, eico abapanga ifya kulya balingile ukuba abaiteyanya ukuwamya imitantikile ya fya kubikamo nga cakabilwa.
